What Is Critical Reading?

Cách đọc phê phán là thế nào?

Chú ý: Những ghi chú ở đây trước hết nhắm vào những văn bản không hư cấu (non-fictional texts).


Thực kiện và thông dịch (Facts v. Interpretation)

Với người đọc không phê phán, văn bản cung cấp những thực kiện. Người đọc thu được tri thức bằng cách ghi nhớ những phát ngôn trong văn bản.

Với người đọc phê phán, bất kỳ văn bản đơn lẻ nào cũng chỉ cung cấp sự mô tả về thực kiện, sự nắm bắt của một cá nhân về chủ đề (subject matter). Như thế, người đọc phê phán nhận ra không chỉ điều văn bản nói, mà còn cách văn bản mô tả chủ đề. Họ nhận ra những cách thức khác nhau mà vì thế mỗi một văn bản là sự thành tạo độc nhất của một tác giả độc nhất.

Một người đọc không phê phán có lẽ đọc một cuốn sách lịch sử để học những thực kiện của một tình huống, hoặc khám phá một sự thông dịch đã được công nhận về các sự kiện đó. Một người đọc phê phán thì có lẽ đọc cùng một thứ như thế mà để đánh giá bằng cách nào một cách phối cảnh/dàn dựng (perspective) riêng về những sự kiện, và một cách chọn lọc riêng những thực kiện có thể dẫn tới sự hiểu biết riêng biệt.


Điều một văn bản nói, làm và hàm ý: Hướng tới một sự thông dịch

Sự đọc không phê phán được thoả đáp bằng sự nhận ra điều một văn bản nói và nhắc lại những ghi chú chính.

Sự đọc phê phán đi hai bước xa hơn. Nhận ra điều văn bản nói, nó liên hệ tới điều văn bản làm bằng cách tạo ra những ghi chú như thế. Nó có đưa ra những ví dụ? Suy luận? Kêu gọi sự đồng thuận? Tạo ra sự tương phản để làm rõ một trọng điểm/tiêu điểm (point)? Sau cùng, người đọc phê phán khi suy diễn điều văn bản hàm ý như một chỉnh thể, dựa trên sự phân tích có trước.

Ba bước hay ba cách phân tích này được phản ánh trong ba kiểu đọc và thảo luận:
- Điều văn bản nói - Sự nhắc lại
- Điều văn bản làm - Sự mô tả
- Điều văn bản hàm ý - Sự thông dịch

Bạn có thể phân biệt mỗi cách phân tích theo chủ đề thảo luận:
- Điều văn bản nói - Sự nhắc lại - nói cùng một chủ đề với văn bản gốc
- Điều văn bản làm - Sự mô tả - thảo luận về những phương diện của chính cuộc thảo luận
- Điều văn bản hàm ý - Sự thông dịch - phân tích văn bản và khẳng định một ý nghĩa cho văn bản như là một chỉnh thể.


Những mục tiêu của sự đọc phê phán

Sách giáo khoa theo sự đọc phê phán yêu cầu sinh viên đạt đến những mục tiêu nhất định sau:
- nhận ra mục đich của tác giả
- nhận biết giọng điệu và những yếu tố có sức thuyết phục
- nhận ra thiên kiến

Lưu ý rằng không một mục tiêu nào ở trên thực sự tham chiếu tới những thứ trên trang viết. Chúng đòi hỏi những sự suy diễn từ bằng chứng trong văn bản:
- nhận ra mục đích bao hàm sự suy diễn một cơ sở của những chọn lựa về nội dung và ngôn ngữ/phương tiện diễn đạt (content & language)
- nhận ra giọng điệu và những yếu tố có sức thuyết phục bao hàm sự phân loại bản chất của những chọn lựa về ngôn ngữ
- nhận ra thiên kiến bao hàm sự phân loại bản chất những nguyên mẫu chọn lựa của nội dung và ngôn ngữ

Trang web này được thiết kế để mang sự bí ẩn ra khỏi sự đọc phê phán. Chúng được thiết kế đề chỉ ra cho bạn điều kiếm tìm (phân tích) và cách suy nghĩ về điều bạn tìm thấy (suy diễn).

Phần đầu - điều kiếm tìm - bao hàm sự nhận ra những phương diện của thảo luận mà nắm giữ ý nghĩa.
Phần hai - cách suy nghĩ về điều bạn tìm thấy - bao hàm những quá trình suy diễn, thông dịch dữ liệu từ trong văn bản.

Hãy nhớ ra sự đọc phê phán giả định rằng mỗi tác giả đưa ra một sự mô tả về chủ đề. Như thế, sự đọc phê phán dựa trên sự kiểm tra những lựa chọn mà mỗi một tác giả phải có khi tạo bộ khung trình bày/dàn bài: những lựa chọn về nội dung, ngôn ngữ và cấu trúc. Người đọc kiểm tra từng phạm vi lựa chọn, và xem xét tác động của chúng tới Ý nghĩa.


http://www.criticalreading.com/critical_reading.htm
----------

(tobecont.)